روابط عمومی الکترونیک

بیمه " Insurance " سازوکاری است که طی آن یک بیمه‌گر ، بنا به ملاحظاتی تعهد می‌کند که زیان احتمالی یک بیمه‌گذار را در صورت وقوع یک حادثه در یک دوره زمانی خاص ، جبران نماید یا خدمات مشخصی را به وی ارائه دهد ؛ بنابراین ، بیمه یکی از روش‌های مقابله با ریسک است .

طی یک قرارداد بیمه ، ریسک مشخصی از یک طرف قرارداد  " که بیمه گذار نامیده می‌شود " به طرف دیگر  " که بیمه گر نامیده می‌شود " منتقل می‌گردد . بنا به تعریف ، بیمه‌گر شخصی حقوقی است که در مقابل دریافت حق بیمه از بیمه‌گذار ، جبران خسارت یا پرداخت مبلغ مشخصی را در صورت بروز حادثه تعهد می‌کند . 

در مقابل ، بیمه‌گذار شخصی حقیقی یا حقوقی است که با پرداخت حق بیمه ، جان ، مال یا مسوولیت خود یا دیگری را تحت پوشش بیمه قرار می‌دهد .

به موجب قانون بیمه ایران ، بیمه عبارت است از قراردادی که به موجب آن یک طرف " بیمه‌گر " تعهد می‌کند در ازای پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر  " بیمه‌گذار " در صورت وقوع یا بروز حادثه خسارت وارده بر او را جبران نموده یا وجه معینی را بپردازد . 

متعهد را بیمه‌گر ، طرف تعهد را بیمه‌گذار و وجهی را که بیمه‌گذار به بیمه‌گر می‌پردازد حق بیمه و آنچه را که بیمه می‌شود موضوع بیمه می نامند .

تاریخ پیدایش بیمه : 

به‌طور حتم ، اولین دستاوردهای انسان در صنعت بیمه ، توسط دریانوردان و بازرگانان دریایی به دست آمده‌ است . یکی از اولین صورت‌های پیدایش بیمه را می‌توان به بازرگانان چینی نسبت داد . 

آن‌ها دریافته بودند که احتمال غرق یا مورد دستبرد واقع شدن همه قایق‌ها و کشتی‌هایی که در یک روز در یک بندر تردد می‌کنند ، بسیار کم است ؛ بنابراین برای جلوگیری از خطر نابودی همه سرمایه ، بار و کالایشان را در چند کشتی و قایق مختلف بارگیری می‌کردند .

بازرگانان فنیقی و بابلی ، صورت پیشرفته‌تری از بیمه را آموخته بودند ؛ آن‌ها برای تأمین هزینه کالا و کشتی ، وام دریافت می‌کردند . بهره وام دریافتی این بازرگانان بیشتر از حد معمول بود و در صورتی که کشتی بازرگان در دریا دچار توفان یا دستبرد دزدان دریایی واقع می‌شد ، وام دریافتی بازرگان بخشیده می‌شد و به عبارت دیگر ریسک بروز حوادث غیرمترقبه برای کشتی را وام‌دهنده تقبل می‌کرد . 

اختلاف بهره وام پرداختی به سفرهای دریایی و وام‌های معمولی در آن دوران را می‌توان یکی از صورت‌های اولیه حق بیمه در تمدن‌های باستان تلقی نمود . این سازوکار بعدها به یونان و در قرون وسطی به ایتالیا رفت و به روشی مرسوم برای مبادلات دریایی در بندرهای مختلف ایتالیا مانند و نیز ، لمباردی و جنوآ مبدل شد . 

قدیمی‌ترین گزارش مکتوبی که از قراردادهای بیمه دریایی وجود دارد نیز مربوط به یک کشتی ایتالیایی است که در سال ۱۳۴۷ میلادی در جنوآ به ثبت رسیده‌ است .

ظهور بیمه در شکل امروزی : 

در ابتدای قرن هفدهم میلادی ، بازرگانان و کشتی‌داران انگلیسی پیمانی را پایه‌گذاری کردند که می‌توان آن را اولین شکل از بیمه امروزی دانست . آن‌ها در کافه‌ای در لندن به نام لویدز گرد هم آمدند و با یکدیگر قرارداد کردند تا در سود و زیان سفرهای دریایی با یکدیگر سهیم باشند . 

در حقیقت آن‌ها شرکت بیمه لویدز را پایه‌گذاری نمودند که امروزه نیز به عنوان یکی از بزرگترین شرکت‌های فعال در صنعت بیمه شناخته می‌شود . 

در سال ۱۶۶۶ میلادی پس از آتش‌سوزی بزرگ لندن ، مسوولان و سرمایه‌داران شهر لندن در کافه لویدز گرد هم جمع شدند تا علت وقوع چنین حادثه‌ای را ریشه‌یابی کنند و مانع از تکرار آن در آینده شوند . یکی از راه‌هایی که مورد تصویب آن‌ها قرار گرفت، تقسیم کردن خسارت‌های سنگین بین تعداد زیادی از مردم بود . بدین ترتیب ، بیمه آتش‌سوزی بعد از بیمه حمل و نقل دریایی به عنوان دومین رشته بیمه در جهان مدرن متولد شد . 

نخستین رشته بیمه که وارد ایالات متحده آمریکا شد ، بیمه آتش‌سوزی بود . شهرهای کوچک در این کشور خانه‌هایی از جنس چوب داشتند و تجهیزات اطفای حریق در این شهرها به اندازه کافی وجود نداشت . 

نخستین شرکت بیمه در آمریکا، یک انجمن تعاونی بود که در سال ۱۷۳۵ میلادی در شهر چارلستون در ایالت فلوریدای جنوبی تأسیس شد. اما این شرکت شش سال بعد ، در سال ۱۷۴۱ به دلیل بروز آتش‌سوزی بزرگ در چارلستون ، ورشکسته شد . 

در سال ۱۷۵۲ نیز شرکت بیمه دیگری با نام P.C.I.H.L.F با اقتباس از شرکت‌های بیمه اروپایی توسط بنجامین فرانکلین تأسیس شد که این شرکت نیز به دلیل فعالیت شرکت‌های رقیبی که پس از آن در آمریکا شروع به کار کردند ، در سال ۱۷۷۰ به فعالیت خود خاتمه داد .

بیمه در ایران : 

فعالیت بیمه‌ای در ایران از سال ۱۳۱۴ شروع شد. در این سال دو مؤسسه روسی با نام‌های نادژدا و قفقازمرکوری شروع به کار نمودند . پس از شروع به کار این دو مؤسسه ، تا سال ۱۳۱۴ خورشیدی ، در حدود ۱۳ شرکت خارجی در بازار بیمه کشور فعالیت خود را شروع نمودند که از آن جمله می‌توان به شرکت‌های آلیانس انگلیس ، یورکشایر انگلیس و اینگستراخ روسیه اشاره نمود .

ایده تشکیل شرکت بیمه در ایران : 

ایده تشکیل یک شرکت بیمه ایرانی در سال ۱۳۱۰ توسط فردی ایرانی به نام دکتر الکساندر آقایان  " که سابقه فعالیت در شرکت بیمه روسی نادژدا را داشت " به علی اکبر داور ، وزیر مالیه وقت مطرح شد و در ۱۵ آبان سال ۱۳۱۴ ، شرکت سهامی بیمه ایران با سرمایه دو میلیون تومان به عنوان اولین شرکت ایرانی بیمه تأسیس شد .  داور در این روز، پس از سخنرانی کوتاهی که در افتتاحیه این شرکت داشت ، منزل مسکونی خود را تحت پوشش بیمه آتش‌ سوزی در آورد و اولین بیمه‌نامه صادره ایرانی ، در همین روز به نام وی ثبت شد .

شرکت بیمه ایران در بدو تأسیس با مشکلات متعددی روبرو بود که از آن جمله می‌توان به نداشتن قرارداد اتکایی برای بسیاری از رشته‌های بیمه اشاره نمود . به همین دلیل ، این شرکت در بدو فعالیت خود تنها به فروش بیمه‌نامه‌های آتش‌سوزی و حمل و نقل می‌پرداخت . 

این شرکت توانست به‌تدریج سایر محصولات بیمه را نیز به سبد خود اضافه نماید . علاوه بر رشته‌های مختلف بیمه‌های بازرگانی این شرکت توانست انواع بیمه‌های اجتماعی از قبیل بیمه کارگران را نیز در ایران پایه‌گذاری نماید . 

نخستین قانون بیمه در ایران، در سال ۱۳۱۶ " یعنی دو سال پس از تأسیس اولین شرکت بیمه " به تصویب مجلس شورای ملی رسید . این قانون در ۳۶ ماده تهیه شده‌است و در حال حاضر نیز معتبر است .

پس از جنگ جهانی دوم ، بسیاری از شرکت‌های بیمه خارجی ، شعب و نمایندگی‌های خود را در ایران تعطیل کردند ؛ چرا که بر اساس یک مصوبه قانونی ، برای ادامه فعالیت در ایران می‌بایست ودیعه نقدی خود را تا پانصد هزار دلار افزایش می‌دادند ؛ 

بنابراین به‌استثنای چند شرکت معدود، مابقی شرکت‌های خارجی تصمیم به ترک ایران گرفتند و به این ترتیب ، از سال ۱۳۲۹ ، به‌تدریج ، زمینه برای تأسیس شرکت‌های بیمه خصوصی ایرانی نیز فراهم شد .

با افزایش درآمدهای ارزی کشور در اواخر دهه ۱۳۴۰ ، بار دیگر تمایل شرکت‌های خارجی برای حضور در کشور افزایش پیدا کرد ، در حالی که احتمال می‌رفت شرکت‌های نوپای داخلی آسیب‌پذیری زیادی داشته باشند ؛ 

بنابراین ، در سال ۱۳۵۰ بیمه مرکزی ایران به عنوان مقام ناظر دولتی در صنعت بیمه کشور ، تأسیس شد و به موجب قانون تأسیس بیمه مرکزی ، وظیفه تنظیم و هدایت بازار بیمه کشور را بر عهده گرفت .

تا قبل از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ ، یک شرکت دولتی، دوازده شرکت خصوصی و دو مؤسسه بیمه خارجی در کشور فعالیت می‌کردند . در ۴ تیر سال ۱۳۵۸ ، بنا به مصوبه شورای انقلاب ، دوازده شرکت خصوصی مذکور ، ملی اعلام شدند و اداره این شرکت‌ها به دولت واگذار شد . همچنین پروانه فعالیت دو شرکت خارجی نیز لغو شد .

به موجب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران که در آبان ۱۳۵۸ به تصویب رسید ، صنعت بیمه در جوار شماری از صنایع بزرگ دیگر ، به‌صورت مالکیت عمومی در اختیار دولت قرار گرفت .

انواع بیمه : 

در یک تقسیم‌ بندی کلی ، بیمه به دو دسته بیمه‌های اجتماعی و بیمه‌های بازرگانی تقسیم‌ بندی می‌شود . بیمه‌های اجتماعی ، عمدتاً بیمه‌های اجباری و ناشی از قانون هستند و مشخصه آن‌ها این است که شخص دیگری " مانند کارفرما " در پرداخت بخش زیادی از حق بیمه مشارکت دارد . در بیمه‌های اجتماعی ، حق بیمه به‌صورت درصدی از دستمزد تعیین می‌شود ؛ در حالی که در بیمه‌های بازرگانی حق بیمه متناسب با ریسک تعیین می‌شود . 

در ایران ، سازمان تأمین اجتماعی مهم‌ترین مرجع بیمه‌های اجتماعی است . در مورد بیمه‌های بازرگانی ، تقسیم‌بندی‌های مختلفی وجود دارد.

برخی از روش‌های تقسیم‌بندی انواع بیمه از این قرار است :

. بیمه‌های دریایی در مقابل بیمه‌های غیردریایی

. بیمه‌های اموال در مقابل بیمه‌های اشخاص

. بیمه‌های زندگی در مقابل بیمه‌های غیرزندگی

صرف‌ نظر از تقسیم‌ بندی کلی ، رشته‌های مختلف بیمه کمابیش با تعاریف مشابهی توسط شرکت‌های بیمه در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد ؛ بنابراین می‌توان انواع بیمه‌های بازرگانی را بر اساس رشته تقسیم‌بندی نمود .

بیمه آتش‌ سوزی : 

بیمه آتش‌سوزی ، رشته‌ای از بیمه است که بیمه‌گر طی آن در قبال دریافت حق بیمه ، جبران خسارت‌های وارد شده بر ساختمان‌ها و دارایی‌های بیمه‌گذار در اثر آتش‌سوزی ، انفجار و صاعقه را تعهد می‌نماید . 

همچنین بیمه آتش‌سوزی پوشش‌های تبعی همچون سیل زلزله ، طوفان ، تگرگ و سرقت را نیز تحت پوشش قرار می‌دهد . 

بیمه حمل و نقل : 

بیمه حمل و نقل کالا ، بیمه‌ای است که به‌ موجب آن ، بیمه‌گر متعهد می‌شود چنانچه کالا در هنگام جابجایی از بین برود یا دچار خسارتی شود ، زیان وارده را جبران نماید .

بیمه مسافرتی ؛ بیمه سفر : 

بیمه مسافرتی یا همان بیمه سفر خارج از کشور ، بیمه‌ای است که به‌ موجب آن ، بیمه‌گر متعهد می‌شود چنانچه مسافر در مدت بیمه نامه در کشور مقصد خود دچار حادثه ، مفقودی بار یا گذرنامه و … حتی فوت شد تا سقف مبلغ بیمه نامه به عنوان کمک‌رسان به بیمه شده یاری رساند . امروزه بیمه مسافرتی یکی از الزامات گرفتن ویزا برای خیلی از کشورها بالاخص شینگن می‌باشد .

بیمه عمر  : 

بیمه عمر ، نوعی از بیمه است که بر اساس آن بیمه‌گذار طی مدت معینی حق بیمه پرداخت می‌کند و در عوض ، بیمه‌گر متعهد می‌شود که در صورت فوت بیمه‌شده ، ابتلا به بیماری‌های خاص یا زنده ماندن ، مبلغ معینی را به صورت یکجا یا به صورت مستمری ، به بیمه‌گذار ، بیمه‌شده یا فرد تعیین شده از سوی وی پرداخت نماید .

بیمه عمر انواع متفاوتی دارد : 

1 . بیمه عمر زمانی : 

بیمهٔ عمر زمانی ، عموماً در کنار بیمه تکمیلی درمان گروهی برای شرکت‌ها و موسسات صادر می‌شود ، به منظور بر خورداری بیمه گزاران از پوشش خسارت فوت در زمان معین اشتغال در شرکت یا مؤسسه مذکور مورد استفاده قرار می‌گیرد .

2 . بیمه عمر و تشکیل سرمایه " بیمه عمر و پس انداز " : 

با بیمه عمر و تشکیل سرمایه بیمه شده با پرداخت حق بیمه پس از مدت مشخصی از خدمات موجود در بیمه نامه بهره‌مند می‌شود .

3 . بیمه عمر مانده بدهکار یا بیمه وام : 

گیرنده وام با پرداخت حق بیمه ، وام خود را مقابل حوادثی که موجب عدم پرداخت اقساط وام بیمه می شود را بیمه می‌نماید .

4 . بیمه بازنشستگی تکمیلی : 

یا بیمه بازنشستگی و سنوات ، اولین بیمه تکمیلی بازنشستگی ست که علاوه بر ارائه پوشش‌های بیمه‌ای ، یک سرمایه‌گذاری مطمئن برای کارمندان و کارفرمایان می‌باشد .

بیمه حوادث : 

بیمه حوادث ، به مجموعه گسترده‌ای از بیمه‌نامه‌های فردی یا گروهی اطلاق می‌شود که طی آن افراد بیمه شده در مقابل بروز حوادث مختلفی از جمله تصادف ، سقوط و غیره بیمه می‌شوند . 

منظور از حادثه ، مجموعه ای از اتفاقات غیر عمدی و غیرقابل پیش‌ بینی‌ است که موجب ضرر یا زیانی شود . خسارت پرداختی از سوی بیمه‌گر به بیمه شده ممکن است به صورت پوشش فوت ، غرامت نقص عضو ، هزینه‌های پزشکی و مواردی از این دست باشد . 

بیمه بدنه اتومبیل : 

در قرارداد بیمه بدنه اتومبیل ، بیمه‌گر متعهد می‌شود خسارتهایی را که بر اثر واژگونی ، آتش سوزی ، صاعقه ، انفجار ، تصادف و سرقت یا دزدی به وسیله نقلیه موتوری وارد می‌شود ، جبران نماید . 

پوشش‌های اصلی بیمه بدنه شامل : 

بر خورد دو وسیله نقلیه ، برخورد اشیا به اتومبیل ، واژگون شدن و سقوط اتومبیل ، حریق ( آتش سوزی ، صاعقه و انفجار ) ، سرقت کلی خودرو ، خسارت باطری و لاستیک ، خسارت در جریان نجات یا انتقال خودرو آسیب دیده .

پوشش‌های تکمیلی و اختیاری : 

شکست شیشه ، سرقت در جا ، هزینه ایاب و ذهاب ناشی از حادثه ، نوسان قیمت بازار ، حوادث طبیعی ( سیل ، زلزله ، طوفان ) ، مواد شیمیایی ( رنگ و اسید و ... ) ، حوادث راننده .

بیمه شخص ثالث : 

نام دقیق این نوع از بیمه ، بیمه مسوولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری در مقابل اشخاص ثالث است و خسارتهای مرتبط با اشخاص ثالث را پوشش می‌دهد . 

منظور از شخص ثالث ، فردی است که در اثر وقوع حوادث مرتبط با وسایل نقلیه موتوری " مانند خودرو یا موتورسیکلت " آسیب می‌بیند ؛ به جز راننده مسبب حادثه اعم از این که در داخل یا خارج از وسیله نقلیه باشند . 

بیمه درمان : 

موضوع بیمه درمان ، تأمین و جبران هزینه‌های درمان ، اعم از درمان سرپایی یا بستری است . علت هزینه ممکن است بروز بیماری یا حادثه باشد . یکی از پوشش‌های متداول بیمه درمان، بیمه تکمیلی درمان است که هزینه‌ای مازاد بر تعرفه‌های بیمه‌های اجتماعی ؛ " مانند : خدمات درمانی یا تامین اجتماعی " را پوشش می‌دهد .

اخیرا با توجه به شیوع بیماری کرونا برخی از شرکت های بیمه ، از جمله شرکت های ایرانی به ارائه بیمه درمانی و فوت ناشی از کرونا اقدام کرده اند .

بیمه کشتی :

بیمه کشتی یا بیمه دریایی ، نوعی از پوشش بیمه است که خطرهای مرتبط با حمل و نقل دریایی را پوشش می‌دهد . این خطرات شامل بدنه کشتی ، محموله ، مسوولیت و ناحیه درون دریا است . 

این نوع بیمه سهم اندکی از بازار را دارا می‌باشد و تنها در حدود دو درصد از بیمه‌های غیرعمر در دنیا به این نوع بیمه‌نامه اختصاص دارد .

بیمه هواپیما : 

بیمه هواپیما یک نوع بیمه است که بیمه‌گر متعهد می‌شود در قبال دریافت حق بیمه بعضی از خسارت‌های سانحه‌های هوایی از جمله سقوط هواپیما را پرداخت کند . بیمه هواپیما معمولا دارای چند بخش بدنهو مسولیت می باشد . مهتمرین مسولیت های تحت پوشش مسافر و شخص ثالث است .

بیمه مهندسی : 

بیمه مهندسی یکی از انواع بیمه‌های معمول امروزی است که انواع مختلفی دارد :

. بیمه مهندسی تمام‌خطر پیمانکاران

. بیمه مهندسی تمام‌خطر نصب

. بیمه مهندسی تجهیزات الکترونیک

. بیمه ماشین‌آلات پیمانکاری

. بیمه عیوب اساسی و پنهان

در هر کدام از انواع بیمه‌های مهندسی تمام خطرات ، به استثنای خطراتی که صراحتاً استثنا شده ، تحت پوشش بیمه‌نامه است . در بیمه‌نامه‌های مهندسی پوشش‌ها و استثنائات به‌ وسیله کلوزهای اضافی یا کلوزهای محدود کننده به بیمه نامه الحاق می‌شود . 

کلوزهای اضافی باعث افزایش و کلوزهای استثنا کننده باعث کاهش حق بیمه می‌شود . در بیمه‌های مهندسی تمام‌خطر پیمانکاران ارزش مصالح موجود پای کار از مصالح اجرا شده بیشتر می‌باشد ؛ مثلاً در ساخت سد ، به مقدار زیادی شن و ماسه و سیمان نیاز است که در صورتی‌ که با هم مخلوط نشوند ، ارزش ریالی بیشتری نسبت به وقتی بتن حاصل از مخلوط آن‌ها دارند . 

برعکس ، در بیمه‌نامه مهندسی تمام خطر نسب ارزش مصالح از ارزش ترکیبی آن‌ها کمتر است ؛ مثلاً در ساخت یک توربین بادی وقتی قطعات به‌ صورت تفکیکی خریداری می‌شود ، باید هزینه مونتاژ را هم متحمل شد . 

بیمه پول : 

پول یکی از دارایی‌های پرریسک است . اسکناس ، سکه ، چک بانکی و تمبرهای مالیاتی وجوهی از پول هستند که می‌توان آن‌ها را تحت پوشش این نوع از بیمه‌نامه در آورد . با استفاده از این بیمه‌نامه ، بیمه‌گر خسارتهای وارده به مالک پول را در اثر بروز خطراتی مانند انفجار ، آتش‌سوزی ، صاعقه ، سرقت و غیره جبران می‌نماید . 

به‌طور کلی ، دو نوع پوشش بیمه‌ای پول وجود دارد که عبارتند از : 

. بیمه پول در گردش 

. بیمه پول در صندوق

بیمه مسوولیت : 

بیمه مسوولیت مدنی " Liability Insurance " دارای تنوع بسیار زیادی است و به تناسب کسب و کارها و فعالیت‌های متنوعی که در جامعه وجود دارد ، رشته‌ها و زیر رشته‌های مختلفی از این نوع بیمه نیز ایجاد شده‌ است . مهم‌ترین تضمین بیمه‌گر در این نوع از بیمه ، جبران خسارت‌های مالی و جانی در حوزه مسوولیت‌های مدنی بیمه‌گذار می‌باشد . 

بیمه اعتباری : 

بیمه اعتباری ، در خصوص دیون و دریافت وام و لیزینگ موضوعی به عنوان پشتیبان قرار می‌گیرد ، این بیمه نامه ریسک عدم باز پرداخت مطالبات بیمه‌گذار از وام گیرندگان یا خریداران کالاهایی که به صورت اقساطی به فروش می‌روند را تحت پوشش قرار می‌دهد . اما یک مشکل خاص وجود دارد و آن مشکل اینست که خیلی از شرکت‌های بیمه گر صدور این بیمه را در دستور کار خود ندارند .

منبع : 
fa.m.wikipedia.org